سینمایی نیوز، الهام سادات روئین تن- مستند های بلند «رویای ناتمام» و کوتاه «برای کیان» به کارگردانی سارا طالبیان در نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» بخش مسابقه بلند ملی و بخش رقابتی «ایران» (جنگ ۱۲ روزه) برای مخاطبان روی پرده پردیس سینمایی ملت، نمایش داده می‌شود.

“سارا طالبیان” مستندساز مشهدی درباره علت نامگذاری فیلم مستند «رویای ناتمام» اظهار داشت: ۱۵ بازیکن تیم ملی فوتسال زنان بعد از آن که سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ قهرمان آسیا شدند، به مدت ۷ سال منتظر ماندند تا جام قهرمانی آسیا یک بار دیگر برگزار شود، طعم صدرنشینی را بچشند و به جام جهانی صعود کنند. در آن ۷ سال، نگرانی از بالا رفتن سن و همین طور احتمال مصدومیت با ایشان همراه بود اما برای این رویا جنگیدند تا سال ۲۰۲۵ که در بازی های تورنمنت آسیایی ابتدا به ژاپن باختند، صدرنشینی را از دست دادند و کمی از این رویا دور شدند اما یک شانس دیگر در بازی با چین داشتند و ایران، چین را برد و به جام جهانی صعود کردند.

این مستندساز درباره علت پرداختن به سوژه بیان نمود: طرح یک خطی «رویای ناتمام» توسط تهیه کننده به من پیشنهاد شد. در همان مرحله پژوهش متوجه شدم تیم فوتسال زنان تنها تیم گروهی زنان است که ۲ بار قهرمان آسیا شدند و این برای من جذاب بود. در عین حال متعجب بودم که چطور با چنین دستاوردی مطلبی از ایشان نشنیدم و ندیدم.

این فیلمساز در مورد روند تولید و مراحل ساخت توضیح داد: اواخر بهمن ماه ۱۴۰۳ سوژه معرفی شد، در تمامی اردوها هم چون اصفهان، تهران، تایلند، همراه تیم بودیم، در استان های مختلف فصای محل سکونت زندگی اعضای تیم از جمله خوزستان حاضر شدیم تا اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ که تیم فوتسال عازم کشور چین شدند. در این بین، جنگ هم اتفاق افتاد. مرحله پست داکشنِ سختی داشتیم و به طور کل ۹ ماه ساخت فیلم به طول انجامید.

“طالبیان” ادامه داد: برای نخستین بار قرار بود دوربین یک گروه ساخت فیلم مستند وارد کمپ تیم ملی شود و این برای فدراسیون تازگی داشت. با وجود مجوز و نامه ای که در اختیار داشتیم اما از اواسط ضبطِ تمرین، ما را از زمین خارج می کردند. فدراسیون فوتبال تا پایان تورنمت تایلند اجازه نمی دادند تصویربردار آقا همراه داشته باشیم. به این ترتیب برای ضبط مستند ورزشی چابک یک تصویربردار قابل را از دست دادیم اما بعد از تورنمت تایلند فدراسیون توجیه و تصویربردار آقا به گروه اضافه شد.

این کارگردان در مورد ویژگی های ساختاری و محتوایی این اثر یادآور شد: مستند ورزشی آن هم از بانوان در سینمای ایران کم ساخته شده و من الگویی برای ساخت نداشتم. نمونه های خارجی نیز اساسا در مدیومی دیگر بودند و من به جهت زمان اندک نمی توانستم آن ها را الگو قرار دهم. صادقانه بگویم این اولین فیلم مستند من در ژانر ورزشی بود. من از ریتم این مستند ورزشی می توانم به عنوان ویژگی خاص آن نام ببرم که در مدت ۸۳ دقیقه می تواند مخاطب را نگاه دارد. به هر روی مستند ورزشی با مستند اجتماعی تفاوت دارد. تم مستند ورزشی چه بسا مورد علاقه ی غیر ورزشی ها نباشد و من همواره به این فکر می کردم چگونه فیلمی بسازم که هم ورزشی ها و هم غیر ورزشی ها و هم مستندبین های حرفه ای و هم تماشاگران عادی مستند را به تیم ملی فوتسال بانوان که در آن دختران پا به توپ هستند جلب کند. ضمن این که منصفانه نگاه کنیم، من تک و تنها در طی تنها ۹ ماه این فیلم را ساختم. امیدوارم مستند ورزشی بیشتر ساخته شود و جشنواره هایی مختص فیلم های ورزشی داشته باشیم. بانوان فوتسال هیچ تریبونی برای دیده شدن ندارند و اکران جشنواره ای این مستند توانایی شان را به چشم آورد.

وی تصریح کرد: در فیلم «رویای ناتمام» می بینیم الهام یکی از بازیکنان ملی پوش در روستایی که حتی یک سوپرمارکت ندارد در زمینی خاکی تمرین می کند. بقیه اعضای تیم هم شرایط مشابهی دارند و البته تهرانی ها متفاوت تر هستند. مسئولین خوزستان باید این مستند را ببینند و چاره ای بیندیشند. این بچه ها دوست دارند پخش زنده داشته باشند. وقتی تیم ملی و تیم مقابل باحجاب است چه مشکلی هست. این دختران حتی در خوابگاه هم خود به خود حجاب داشتند. مورد دیگر این که بازی فوتسال بانوان بدون تماشگر برگزار می شود و بچه ها آرزو دارند حتی پدر، برادر و محارم ایشان تماشاگر مسابقات ایشان باشند. من خودم در مسابقه ای شاهد بودم که ورود آقایان ممنوع بود اما ۲ تن از مسئولین مرد تماشاگر مسابقه بودند!!!! یکی از دختران بازیکن می گفتند پدرم فوت شدند در حالی که آرزو داشتند بازی من را از نزدیک ببینند. نکته دیگر به دستمزد بانوان تیم فوتسال برمی گردد که می گویند دستمزد آن ها از مردان کمتر است و خواستار بازنگری در این موضوع هستند. دیگر آن که تیم به طور مثال دیر به تایلند می رسد در حالی که تیم ژاپن ۴ روز یا ازبکستان ۷ روز زودتر به مسابقات رسیده است. مشکل دیگر دوگانگی است؛ مربی یا مشاور فنی مرد نمی تواند و اجازه ندارد روی نیمکت بنشیند و بازیکنان را راهنمایی کند و باید از روی سکوها بازی را تماشا و آنالیز نماید و بازیکنان در این دوگانگی بین صحبت های مربی زن و مشاور فنی مرد قرار دارند.

او اعلام کرد: من تصمیم گرفتم برای مردم و مخاطب عام یک مستند ورزشی بسازم. از این روی ریتم را حفظ کردم و هم چنین به مسائلی چون مصدومیت بازیکنان و حذف ایشان توسط مربی پرداختم. از همه مهم تر روحیه مردانه در این بازیکنان نمی بینید و این دختران برای مادران شان حسابی اشک می ریزند و دغدغه دارند. زمان مستند “رویای ناتمام” را برای نمایش در مدارس کوتاه تر می کنیم و خیلی امید دارم که دختران نوجوان ما جنگیدن در زندگی را ببینند و بیاموزند.

دوست دارم «برای کیان» دیده شود و اتفاق خوبی برای کیان قاسمیان ۴ ساله رخ دهد

“طالبیان” کارگردان و تهیه‌کننده همچنین درباره علت نامگذاری فیلم مستند «برای کیان» افزود: در نخستین شب جنگ ۱۲ روزه، خانواده قاسمیان از قزوین مهمانِ خانه پدربزرگ در تهران ساختمان سرو اساتید بودند و در اثر اصابت موشک به محل سونت شهید طهرانچی، واحد های دیگر هم آسیب می بینند و پدر مادر و رایانِ ۲ ماهه -برادر کیان- بین ۱ تا ۲ روز در اثر سوختگی شهید می شوند و کیان ۴ ساله با ۶۰ درصد سوختگی می ماند و ۵۰ روز در بیمارستان بود. بیان و مرور وقایع این سوژه برای من سخت هست (گریه می کند). از آن روز به بعد کیان به طور پی در پی به اتاق عمل برده شده و بیهوش می شود. وضعیت فعلی کیان در این مدت تغییری نکرده است. به تازگی بعد چند ماه به او گفته اند دیگر پدر و مادر و برادرش را ندارد. حال بیشتر از آن که مهم باشد چگونه یک کودک ۴ ساله با این شرایط کنار می آید (اشک می ریزد)، موضوع مهم عمل های پی در پی کیان است که هیچ کمیسیون پزشکی واحدی وجود ندارد. پزشکی به خانم هانیه قاسمیان -عمه ی کیان- (که در حال حاضر از او مراقبت می کند) گفته است شاید این شرایط تا ۱۸ سالگی کیان به طول بیانجامد. خانواده کیان به بیمارستانی در سوئیس یا سوئد که به درمان جنگ زده ها اختصاص دارد نامه نگاری می کنند و آن ها هم موافقت می کنند اما هزینه را مبلغ ۴۲ میلیارد تومان اعلام می کنند. این مبلغ برای تمامی کشورها به جز ایران به شکل فاند تعلق می گیرد. هانیه قاسمیان عمه کیان این روزها مدام در حال نامه نگاری است و می گوید فکری کنید چون خانواده نمی تواند ۴۲ میلیارد تومان هزینه درمان برای این بیمارستان کشور خارجی تهیه و پرداخت کند.

این فیلمساز در مورد روند تولید و مراحل ساخت «برای کیان» گفت: خیلی سخت بود. روزهای آغاز جنگ، تصویر کیان قاسمیان را در رسانه ها دیدم و او را در بیمارستان ملاقات کردم. خانواده کیان ابتدا مخالف بودند چرا که تصور می کردند برای تهیه گزارش خبری به آن جا رفته ام اما بعد که به ایشان گفتم یک فیلم ساز مستقل هستم و این مستند محصول مرکز گسترش خواهد بود، پذیرفتند و این چنین با کیان دوست شدم و اعتماد حاصل شد. با کیان در بیمارستان بازی می کردم و دوربین هم تا جایی که می شد صحنه ها را ضبط می کرد. تا این که کیان از بیمارستان به خانه آمد و برای نخستین بار حین بازی ما در یکی از پلان ها مقابل دوربین من راه رفت چرا که تا پیش از آن راه نمی رفت. هنوز هم هفته ای یک بار کیان را می بینم و با هم بازی می کنیم.

این مستندساز درباره علت پرداختن به این سوژه تشریح کرد: در روزهای جنگ به عنوان یک مستندساز حال دگرگونی داشتم و شرایط روحی خوبی نداشتم. ۲ سال پیش از آن در کابل فیلم ساخته بودم و شرایط شبه جنگی را تجربه کرده بودم. حال دوست داشتم روزهای جنگ یک کار دلی در تهران پایتخت کشور خودم انجام دهم. دوست داشتم مستند «برای کیان» را از طریق بنیاد شهید بسازم اما چون نامه نگاری ها و برگزاری جلسات زمان بر می شد این فرصت فراهم نشد چرا که زمان در مستند خیلی مهم است.

وی خاطر نشان ساخت: در پاسخ به آن عده ای که از بمباران و جنگ خوشحال بودند (گریه می کند) باید گفت الان که شرایط این کودک ۴ ساله را می بینیم خوب است؟!!! حتی نمی تواند با این سوختگیِ صورت به مهد کودک برود و به اندازه نصف روز بیرون از خانه باشد. زمانی که این فیلم را می ساختم با خود و گروهم می گفتم به دنبال این نیستم به روی سن بروم و جایزه بگیرم بلکه دوست دارم فیلم دیده شود و اتفاق خوبی برای کیان قاسمیان ۴ ساله رخ دهد. این کودک چقدر به اتاق عمل برود بیهوشی برای او زهر است. باید یک فراخوان سراسری و کمیسون واحد پزشکی برای کیان قاسمیان ۴ ساله تشکیل شود تا تحت درمان آن ها باشد و از این شهر به آن شهر، از کرمان به شیراز نرود. یک ماه پیش برای کیان جشن تولد گرفتیم، آقایی پرسید صورت این بچه چرا این طور شده است!!! کیان که بسیار باهوش است گفت: <<خورشید صورت من را بوسیده است>>. من بر اساس این صحبت کیان پوستر فیلم را طراحی کردم که در آن کیان بر روی کره زمین نشسته است و خورشید مایل به صورت اوست.

او تاکید کرد: جشنواره «سینما حقیقت» با وجود تنوع موضوع و ژانرهای مختلف که خیلی هم خوب است در صورت امکان اگر فیلم ها به شکل موضوعی و ژانری کنار هم نمایش و داوری شوند خیلی خوب هست.

“طالبیان” در بخش پایانی صحبت های خود با انتقال تجربه به علاقه مندان فیلم سازی در سینمای مستند گفت: نترس باشند و به این فکر نکنند در طول مسیر قرار هست چه اتفاقی بیفتد؛ نتیجه ی فیلم یا خوب یا بد خواهد شد. آمده اند تجربه کنند و می دانیم که از نظر زمان، هزینه و عدم بازگشت سرمایه تجربه ی گرانی است اما ذات هنر این هست که تجربه کنند تا یاد بگیرند.

عوامل مستند «رویای ناتمام» عبارت‌اند از: تهیه‌کننده: احسان مشکور – کیومرث کرده، مجری طرح: میثم زرقانی، کارگردان: سارا طالبیان، تدوینگر: علی فراهانی صدر، دستیار کارگردان: امیرمحمد آزادگانی، دستیار تدوین: محمدامین قربان زاده، محصول: سازمان سینمایی سوره، حامی: فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران – معاونت زنان ریاست جمهوری.

نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» 19 تا 25 آذرماه با دبیری محمد حمیدی مقدم در پردیس سینمایی ملت در حال برگزاری است.

| گزارش و گفت و گو و عکس: الهام سادات روئین تن