سینمایی نیوز، الهام سادات روئین تن- مستند کوتاه «مُک» به کارگردانی نازنین‌زهرا رفیعی و تهیه‌کنندگی محمدصادق اسماعیلی، از بخش مسابقه ملی فیلم‌های کوتاه و نیمه‌بلند نوزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت در تاریخ ۱۹ آذر ساعت ۱۹:۰۰ و ۲۲ آذر ساعت ۲۱:۰۰ به روی پرده رفت و در برنامه نمایش‌های ویژه آخرین روز از نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» دوشنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۴ از ساعت ۱۸ در سالن ۱۱ پردیس ملت نیز به نمایش گذاشته می‌شود. این فیلم، روایت زنی ا‌ست که با عشقی سرسختانه، تلاش می‌کند تا بی‌گناهی شوهرش را اثبات کند.

نازنین‌زهرا رفیعی، کارگردان مستند «مُک» در‌ گفتگو با خبرنگار ما درباره علت نامگذاری فیلم اظهار داشت: در گویش مناطقی از جنوب کرمان -منطقه ای که فیلم در آن جا تولید شد- به درخت خرما مُک می گویند و در فیلم تشبیهی است از شخصیت زن اصلی و کاری که او انجام می دهد.

این مستندساز درباره علت پرداختن به این سوژه بیان نمود: بسیار دوست داشتم به موضوع و روایتی با جهان شخصیِ ملتهب و جذاب بپردازم. بر روی پرونده های قاچاق مواد مخدر پژوهش کردم و طراحی خط اصلی، روی این موضوع داشتم. بر این اساس زنان زیادی را دیدم که هر کدام موءلفه ای داشتند. در نهایت به این شخصیت رسیدم که ویژگی متمایز او مهری است که نسبت به همسرشان داشتند.

این فیلمساز تصریح کرد: جغرافیای تصیربرداری فیلم، شریان حیاتی جابه جایی مواد مخدر بود و شرایط امنیتی خاصی داشت و برای یک گروه تصویربرداری پایدار نبود و وضعیت سختی در تولید داشتیم. از طرف دیگر این نگرانی، ترس و فشار ذهنی حتی قبل شروع فیلم همراه مان بود که از پرداخت ما به این پرونده مهم در فیلم چه خوانشی خواهد شد؛ چرا که سوء تعبیر در چنین پرونده هایی وجود دارد. حکم همسر سوژه هم آمده بود و اگر اجرا می شد نمی دانستیم چه اتفاقی برای گروه خواهد افتاد و تولید فیلم به کجا خواهد انجامید. اما خدا را شکر حکم پرونده در دیوان به علت نقص پرونده نقض شد و این موضوع را در تیتراژ پایانی فیلم نشان دادیم.

او ادامه داد: با وجود تمامی این دشواری ها از آن جایی که من باور داشتم باید کار فرهنگی در این زمینه صورت بگیرد به دل ماجرا رفتم. به جهت فقر مالی، فقر فرهنگی و تجربه ی نسل های مختلفِ پیشین، آن منطقه مبتلابه موضوع مواد مخدر و پیامدهای آن است و زنان بسیاری به جهت اعمال همسران یا مردان خانواده شان در مواجه با این چالش هستند. هم من هم گروه تولید علاوه بر ساخت یک فیلم خوب، خیلی دوست داشتیم در این روند اثرگذار باشیم و توجه مسئولین نهادهای مختلف فرهنگی و قوه قضائیه را به این فیلم و تصحیح این روند با کار فرهنگی، جلب و اثربخش کنیم و اگر چنین شود مزد زحمت خود را دریافت نمودیم.

این کارگردان در مورد ویژگی های ساختاری و محتوایی این اثر گفت: هیئت داوران هر جشنواره ای با در نظر گرفتن فضای و شرایط کلی و تمامی جوانب، آثار را داوری می کنند و کار سختی دارند. پرونده سوژه فیلم ما هنوز باز هست و رای و میزان محکومیت صادر و قطعی نشده است؛ از این روی ما ملاحظاتی داشتیم و دست مان بسته بود و با این وجود خیلی سعی کردیم فیلم موءلفه های سینماتیک داشته باشد. مرحله پژوهشِ مفصل و مبسوطی با همراهی تیم حرفه ای داشتم و بر این اساس روند ساخت و تولید فیلم را شامل جهان صوتی، جهان تصویری و جهان روایی نیز با کمک یک گروه حرفه ای، طراحی کردم. با بضاعتی که داشتم مخاطبان را راضی از نمایش فیلم دیدم. برای من حضور فیلم ما با این موضوع در جشنواره سینما حقیقت مغتنم و ارزشمند است و از مواجهه فیلم با تماشاگر خیلی خرسند هستم و فارغ از هر دستاوردی خیلی خوشحالم که موضوع سوژه فیلم مورد توجه واقع می شود.

“رفیعی” یادآور شد: ما در مقام فیلم ساز تمام تلاش خود را می کنیم و تجربه خوشایندِ تماشاگران از تماشای فیلم و مواجهه با مخاطبان، لذت بخش ترین حس است. به هر روی سلیقه در جهان فیلم و سینما دخیل است. نظراتی که تا به اینجا از تماشاگران فیلم دریافت کردم مثبت بود و نقدها نیز البته شنیدنی و محترم هستند.

وی توضیح داد: باید بپذیریم معدود مدیران و نهادهایی هستند که از ساخت فیلم هایی با حساسیتِ بالای موضوعی حمایت می کنند و این را باید بپذیریم که فضا باید بازتر و آزادتر باشد. نمی توانیم راحت طلب باشیم و صورت مسئله را پاک کنیم و پشت موضوعات حساس نایستیم که بر روی مسائل کلان فرهنگی هم اثر بگذارد بلکه باید از فیلم سازان دعوت شود تا روی موضوعات ملتهب که پتانسیل بالایی دارند کار کنند. پدیده قاچاق مواد مخدر توسط محلی ها چیزی نیست که صرفا با تعیین مجازات های سنگین ریشه کن شود بلکه کار فرهنگی از جوانب متفاوت با همت نهادهای مختلف را طلب می کند. اگر مدیران با اعتماد بیشتری به فیلم سازان نگاه کنند قطعا فیلم هایی بر روی مضامین عمیق و بهتر ساخته می شود.

او خاطر نشان ساخت: خیلی دوست دارم با تلاشی که ما می کنیم مسئولین قوه قضائیه به شکل خاص نشست داشته باشند و فیلم ما را تماشا و به پرونده موضوع سوژه مستند “مُک” توجه کنند و هم چنین پرونده خانواده های محلی آن منطقه جنوب کرمان را که با چنین موضوعی عجین هستند بررسی نمایند. عواقب عمل مجرمانه ی پدیده قاچاق مواد مخدر توسط محلی ها فقط یک فرد را در بر نمی گیرد بلکه بر روی خانواده و نسل های دیگر آن ها اثر می گذارد. دستگاه قضا، قانون گذاران و مدیران فرهنگی نهادها در تعامل با یکدیگر با تصمیمات راهبردی، خروجی مطلوب و تاثیرگذاری به جا بگذارند.

او تاکید کرد: سال ها به عنوان مخاطب حرفه ای و امسال به عنوان فیلمساز در این جشنواره حضور دارم که از محترم ترین و متشخص ترین جشنواره های ایران و خاورمیانه است و قابل کتمان نیست. ما مستندسازان درخشانی حتی در سطوح بین المللی داریم. بخش لجستیک از جمله محل برگزاری جشنواره به مدیریت کلان برمی گردد. امیدوارم جشنواره سینما حقیقت هر سال پرقدرت تر به کار خود ادامه دهد.

“رفیعی” در بخش پایانی صحبت های خود با انتقال تجربه به علاقه مندان فیلم سازی در سینمای مستند گفت: دانستن تکنیک و شیوه های قصه گویی خوب است و به پیشرفت کمک می کند اما آن چه فیلم یک فیلم ساز را متمایز می کند دیدگاه و جهان بینی ویژه ای است که کارگردان باید نسبت به موضوعات مختلف روز باید داشته باشد و این از تجربه زیست و تمرین و تلاش می آید. بسیار پیش آمده فیلم هایی دیدیم که به لحاظ فنی، تصویر خوبی دارند اما ما به عنوان تماشاگر ارتباط عمیقی برقرار نکردیم و این از ارتباط شخصی فیلم ساز با موضوع می آید که آن جهان را بهتر بشناسد و بسازد.

عوامل این فیلم عبارتند از: پژوهش‌گر و کارگردان: نازنین‌زهرا رفیعی، تهیه‌کننده: محمدصادق اسماعیلی، مدیر فیلمبرداری: مهدی آزادی، تدوین: حسین جمشیدی گوهری، صدابردار: محمدصادق اسماعیلی، صداگذاری و ترکیب صدا: آرش قاسمی، آهنگساز: فردین خلعتبری، اصلاح رنگ و نور: شیرین اخلاصی، استودیو ایفا، دستیار تدوین: مهدیه حسینی ، صداگذار: محمد قاسمی، دستیار صداگذار: متین وثوقی وحدت، مدیر فنی استودیو: امیر قاسمی، امور فنی صدا: استودیو هام، ویلنسل: یاسمن کوزه‌گر، نویسنده گفتار متن: نازنین‌زهرا رفیعی، مشاور روایت و مترجم: ایپک قشقایی، مشاور رسانه: دنیا چهرازی، طراح گرافیک: متین خیبلی، طراحی پوستر: رامتین خیبلی.

نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» 19 تا 25 آذرماه با دبیری محمد حمیدی مقدم در پردیس سینمایی ملت در حال برگزاری است.

| گزارش و گفت و گو و عکس: الهام سادات روئین تن