سینمایی نیوز، تورج اردشیری نیا- “هژیر اسعدی” کارشناس مهندسی عمران، فارغ التحصیل کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی و دانش آموخته انجمن سینمای جوانان ایران دفتر سنندج است. فیلم پویانمایی کوتاه “چاوک” با مدت زمان ۱۳ دقیقه، سومین فیلم انیمیشن این فیلم ساز پس از فیلم های “در باد می وزد” و “چرخش” است. «چاوک» به کارگردانی “هژیر اسعدی” از استان کردستان، که پیشتر موفق به کسب جایزه تقدیر بخش انیمیشن بینالملل بیست و هفتمین دوره جشنواره بینالمللی لنولا در ایتالیا و موفق به حضور مستقیم از هفتاد و یکمین جشنواره منطقهای سینمای جوان تبریز ـ سهند شده بود، به بخش مسابقه ملی چهل و دومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران، راه یافت.
“هژیر اسعدی” درباره علت نامگذاری فیلم پویانمایی «چاوک» اظهار داشت: به زبان کردی “چشمه” معنا می دهد. به لحاظ ریشه شناختی چشم و چشمه از یک ریشه است. ایده اصلی در مورد شهری است که آدم ها در آن نمی توانند گریه کنند و به همین دلیل چهره آن ها دفرمه است.
این فیلم ساز درباره موضوع این فیلم بیان نمود: بدون ارجاع مکانی مستقیم و مشخص، چهل سال پیش یک آپاراتجی سالن سینما برای تماشاچیانی که به دیدن ملودرام علاقه دارند تا احساسات شان برانگیخته شود فیلم پخش می کند. کاتارسیس اتفاق می افتد، موجب گریه تماشاگران شده و چهره آدم ها از حالت دفرمه خارج می شود. آپاراتچی با دیدن دستبند یکی از تماشاگران به یاد عشق دوران نوجوانی می افتد و او هم به مانند تماشاگران فیلم گریه می کند.
این سینماگر در مورد علت پرداختن به این سوژه یادآور شد: فارغ از جنبه های فانتزی، بخش زیادی از انگیزه ساخت این فیلم اتفاق ها و حدیث نفس خودم در دوران آغاز جوانی و آشنایی با آدمی در همان فضا و مکان بود و بعد از ۱۲ سال آن را ساختم.
“هژیر اسعدی” در مورد روند تولید و مراحل ساخت توضیح داد: از پیش تولید تا تولید و پس تولید ۲ سال زمان برد. ساخت انیمیشن به لحاظ اجرایی تفاوت هایی با داستانی دارد اما به لحاظ پروسه همان مراحل اتفاق می افتد. البته مراحل ممکن است پس و پیش شود؛ به طور نمونه من از آهنگساز در پیش تولید استفاده کردم، با کار همراه شدند و در پایان به یک نسخه نهایی رسیدیم. ساخت انیمیشن زمان زیادی می برد و به بودجه قابل توجه نیاز دارد تا عوامل زیادی برای کم شدن جلسات کار به تولید اضافه شوند. در شرایط تورم و گرانی و جابجایی قیمت ها، دستمزد ها نیز جابجا می شود. برآورد بودجه ما برای ۱۴۰۲ بود و در این ۲ سال برآورد مالی اضافه و منجر به هزینه شخصی از جانب من شد.
وی خاطرنشان ساخت: تفاوت عمده در ساخت انیمیشن، بسته شدن کار در مرحله پیش تولید است. اما از مرحله انیماتیک به بعد مراحل فریم به فریم ساخته می شود. سبک این انیمیشن تودی فریم بای فریم است. در این سبک دو گونه داریم که یکی تودی دستی روی کاغذ کشیده می شود که من به جای کاغذ، دیجیتالی کشیدم و در واقع فریم بای فریم دیجیتالی محسوب می شود. شرایط تولید و استفاده از عوامل حرفه ای از ۲۰۰ میلیون تا ۲ میلیارد هزینه دارد اما انیمیشن هزینه معنوی بیشتری از فیلم داستانی دارد؛ به طوری که من برای فیلم انیمشن ۱۳ دقیقه ای ۲ سال وقت گذاشتم که اگر همین زمان را صرف سینمای داستانی می کردم نهایتا ۵ ماه زمان می برد.
وی در مورد ویژگی های ساختاری و محتوایی این اثر که می تواند توسط هیئت داوران دیده شود تاکید کرد: همین که کاری ۲ سال طول می کشد نشان دهنده زحمت بر روی تک تک فریم ها و جزئیات چه در داستان و چه در اجرا ست. با حساسیت بنده و گروه تولید، ساخت بر روی بعضی پلان ها حتی ماه ها زمان برد. نکته به زعم من جالبِ این انیمیشن تم عاشقانه است که می تواند با همه آدم ها ارتباط برقرار کند؛ چرا که تجربه ای از موقعیت عاشقانه تلخ و شیرین داشتند. تفاوت دیگر روایت موازی آدم ها و آپاراتچی با دیدن یکی از تماشاگران و مرور خاطرات در ذهن هم چون دیدن یک فیلم است که اینبار فیلم بر روی او بر خلاف فیلم های قبلی اثر می گذارد. هم چنین ارجاع به خود سینما در فیلم بسیار پر رنگ است و در آن سالن سینما فیلم هایی برای نمایش انتخاب شده که به شدت با روایت این انیمیشن مطابقت دارد.
وی تصریح کرد: برای این پویانمایی پخش جشنواره ای بین الملل بسیار خوبی در ۲۰ جشنواره داشتیم و ۵ جایزه در کمتر از یک سال دریافت کرده است. یک بخش از فیلم تولید و بخش دیگر پرزنت است که پرزنت در پخش اتفاق می افتد. از نخستین فیلم من در سال ۹۶ پخش فیلم هایم را به عهده داشتم. متاسفانه خیلی از فیلم های خوب در قسمت پخش بعد از نمایش محدود جشنواره ها فید و شامل فیلم سوزی می شوند در صورتی که فیلم سازان می توانند با پخش اصولی، اکران ۲ سال آینده اثر را تضمین کند و به فروش و درآمدزایی دست یابند. برای پخش حتی نیازی به آمدن تهران نیست و با لپ تاپ در جشنواره ها و پلتفرم ها می توانند بارگذاری کنند.
او درباره جشنواره فیلم کوتاه تهران و تاثیر آن بر آینده کاری فیلم سازن جوان گفت: مسئله مهم، سیاست چیده شدن سانس ها و جدول برنامه فیلم هاست که در وضعیت فعلی، ۳ گونه ی سینمایی انیمیشن، تجربی و مستند به اقلیت می روند. اگر رسالت، دیدن فیلم های کوتاه است باید همه ی گونه ها دیده شوند. فیلم های داستانی هر کدام ۴ سانس اما انیمیشن و تجربی ۲ سانس دارند. می شد همان چیدمان سانس های بخش بین الملل که شامل آثار داستانی، مستند، انیمیشن و تجربی است در بخش ملی هم انجام شود. تمرکز زدایی اگر از فیلم های لایو اکشن برداشته شود اتفاق خیلی خوبی است. از طرفی جایزه آرای مردمی مطمئنا به فیلم لایو اکشن می رسد و فیلم های دیگر قالب ها شانس خیلی کمی دارند و این زنگ خطر و خطا است. ما انیمیشن داستانی هم داریم. این ها را در کل به خاطر اعتبار جشنواره گفتم. در خیلی از جشنواره های خارجی هم که رفتم این تفکیک گونه های فیلم کوتاه را ندیدم. مخاطب می خواهد فیلم کوتاه از هر گونه ای ببیند.
او در انتقال تجربه به علاقه مندان فیلمسازی در سینمای کوتاه بیان نمود: به جشنواره های دانشجویی و پیچینگ ها فیلمنامه ارسال کنند و خود را محک بزنند تا ببینند فیمنامه ارزش تولید دارد. ممکن هست ساخت فیلم ۲ سال زمان ببرد اما چون فیلمنامه استخوان داری ندارند دیده نشود. الویت باید فیلمنامه خوب باشد.
“اسعدی” در بخش پایانی صحبت های خود اعلام کرد: بچه های کردستان بسیار فعالند و هر سال در جشنواره فیلم دادند و جایزه می گیرند و این انگیزه ایشان را علی رغم کمبود امکانات نشان می دهد.
عوامل انیمیشن «چاوک» عبارتند از: نویسنده و کارگردان: هژیر اسعدی، تهیهکننده: سینا ایوبی، هژیر اسعدی، افسانه قربانی، تولید شده در مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، کارگردان هنری: افسانه قربانی، تهیهکننده اجرایی: استودیو سی، بَفر پروداکشن، انیماتور، طراح کاراکتر و بکگراند: الهه رفیعی، آهنگساز: فراز عبداللهی و بردیا طراحی، مشاور پروژه: احمد فرساد، رنگ و کامپوزیت: الهه رفیعی، طراحی و میکس صدا: رامین ابوالصدق، انیماتیک: مسعود مرادی، تدوین: هژیر اسعدی، تیتراژ: هومن نجفی، استوری بورد: یزدان بهارلویی و هژیر اسعدی، پوستر: افسانه قربانی، پخشکننده: دپارتمان پخش بینالملل بَفرپروداکشن و مشاور رسانهای: علی کشاورز.
چهل و دومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران با رویکرد «خِردمحوری و اندیشهورزی» به دبیری بهروز شعیبی، از تاریخ ۲۷ مهر تا ۲ آبانماه ۱۴۰۴ در پردیس سینمایی ایرانمال تهران در حال برگزاری است.
| گزارش و گفت و گو از: تورج اردشیری نیا
| عکس از: الهام سادات روئین تن
